Thứ Năm, 17 tháng 4, 2014

Đọc bài thơ "Có lẽ nào" cuả HoàiHuyềnThanh - Châu Thạch



CÓ LẼ NÀO…

Có lẽ nào ngày mai không còn nữa
Trời thêm xa và đất lại thật gần
Có lẽ nào chốn trầm luân cõi tạm
Nẻo nào xa còn lưu luyến phân vân.
             &&&
Có lẽ nào từ mong manh sợi khói
Từng ngày qua đau đáu trái tim nhàu
Có lẽ nào con sông quê thuở ấy
Bàng bạc trôi viễn xứ chở niềm đau.
                &&&
Có lẽ nào hoàng hôn chênh chếch bóng
Nghiêng nghiêng đêm mộng mị đến nao lòng
Có lẽ nào lá vàng rơi thật khẽ
Mây biết buồn và sao cũng bâng khuâng.
               &&&
Có lẽ nào nắng tàn phai trước ngõ
Bóng trưa hè thảng thốt nén niềm đau
Có lẽ nào bài thơ tình dang dở
Gió ru hời hạt nắng cũng xôn xao…
          HOÀIHUYỀNTHANH
                                4/2014


Lời Bình:     Châu Thạch
 Thảo luận về bài thơ “Có lẽ nào” của Hoài Huyền Thanh, nhà thơ Đan Thụy đã viết như sau: “Câu thơ dản dị, nhẹ nhàng, thanh thoát nhưng cho ta những dấu hỏi thật lớn, càng suy nghĩ càng nao lòng”. Quả vậy, vì những dấu hỏi đó tác giả lại đem đặt đàng sau những câu khẳng định, hay đúng ra hỏi về những điều mà mọi người đã từng nếm trải trong cuộc sống. Bài thơ liên tục,dồn dập những câu hỏi, thắc mắc về những điều phi lý xảy ra trong cuộc đời, khơi dậy những niềm đau của thân phận kiếp người đã hằn sâu trong tâm khảm, được ngụy trang bằng những niềm vui tạm bợ giữa trần gian. Từ “nao lòng” mà nhà thơ Đan Thụy đã dùng là ý thức được nỗi đau đứng bên bờ vực thẳm mà sự đen tối phía dưới kia không bao giờ giải được.  Hãy nao lòng vì sự chết đã được dùng ngay trong vế nhập đề:

Có lẽ nào ngày mai không còn nữa
Trời thêm xa và đất lại thật gần
Có lẽ nào chốn trầm luân cõi tạm
Nẻo nào xa còn lưu luyến phân vân.

“ Có lẽ nào” không đánh dấu hỏi phía sau là tiếng kêu thảng thốt, ta thán, trách móc về lẽ vô thường và nỗi đau dằn vặt  trong ý thức con người về sự vô lý cứ yêu thương, lưu luyến  nó.  Bốn câu thơ nầy hoàn toàn đem triết lý nhà Phật vào thơ nhưng nó không giải thích triết lý mà đặt ra thành nan đề cho người đọc thơ suy nghiệm. Và rồi từ sự suy nghiêm ấy con người sẽ thấy ngõ cụt của vấn đề, để con người càng ưu tư đến độ phải cùng nhà thơ thốt lên lời than thở “ Nẻo nào xa còn lưu luyên phân vân”. Từ “ Có lẽ nào” ở đây nhắc chúng ta liên nghĩ đến có lẽ ngày xưa thái tử Tất-Đạt-Đa cũng vì ba chữ nầy mà rời bỏ hoàng cung đi tìm con đường giải thoát. Tất-Đạt-Đa thành Phật nhưng ta thì vẫn còn “trầm luân cõi tạm” nên cũng trầm luân trong câu hỏi “có lẽ nào” kia. Bốn câu thơ cho ta hiểu thêm về “khổ đế” trong triết lý nhà Phật không bằng suy luận của lý trí mà bằng cảm xúc của tâm hồn.
 Ỏ vế thứ hai nhà thơ Hoài Huyền Thanh cởi bỏ đi chiếc áo đóng vai tu sĩ, lộ nguyên hình một nhà thơ với những yếu đuối trong tâm hồn, rung động đến từ mong manh của sợi khói đến niềm đau trôi dạt trên con sông quê:

Có lẽ nào từ mong manh sợi khói
Từng ngày qua đau đáu trái tim nhàu
Có lẽ nào con sông quê thuở ấy
Bàng bạc trôi viễn xứ chở niềm đau.

“Có lẽ nào” bây giờ không hỏi về điều cao trọng của kiếp nhân sinh mà hỏi về điều thầm lặng dơn sơ xảy ra trong lòng người nhưng nó cũng nặng nề không khác chi những điều cao trọng. Sợi khói lại đau đáu nằm trong trái tim. Con sông quê mà lại chở niềm đau, nghĩa là con sông ấy với hình ảnh của nó cũng đang trôi hoài trong trái tim tác giả. Tác giả ý niệm về kỷ niệm đời người mong manh như sợi khói nhưng nó lại không tan biến đi mà hằn sâu trong trí nhớ, đáu đáu ở trong tim. Sự mong manh trở thành bền vững và sự bền vững chất chứa cái mong manh trong ý thơ làm cho con người như biến thành sợi khói bay về vùng trời kỷ niệm. Bởi đó mà sự “Bàng bạc trôi về viễn xứ chở niềm đau”cũng xảy ra trong lòng người khi đọc thơ của tác giả. 
Qua vế thứ ba nỗi khắc khỏi về sự tàn phai, về sự tận cùng, về sự lâm chung của ngày như sự lâm chung của cuộc đời cứ bâng khuâng trong lòng tác giả. Nỗi buồn muôn thưở ấy được diễn tả bằng lời thơ trầm xuống như những tiếng thở dài não nuột nối theo nhau:

Có lẽ nào hoàng hôn chênh chếch bóng
Nghiêng nghiêng đêm mộng mị đến nao lòng
Có lẽ nào lá vàng rơi thật khẽ
Mây biết buồn và sao cũng bâng khuâng.

Hoàng hôn chếch bóng là nan đề, đêm mộng mị là nan đề, lá vàng rơi là nan đề, mây cũng là nan đề, tất cả mọi biến động trong không gian, trong thời gian, trong vạn vật đều mang nan đề biến thành nỗi ưu tư trong lòng tác giả. “ Có lẽ nào” bây giờ là dấu hỏi cho những điều xảy ra trước mắt, những điều mà cái nhìn làm cho cuộc đời trở nên bi quan yếm thế. Tất cả cảnh trong thơ đều mang tâm trạng con người cho nên thơ đã lồng được cái cao rộng của hồn người vào chung cùng vạn vật.  
  Ở vế chót bài thơ, điều chủ yếu nén sâu trong lòng tác giả đến bây giờ mới được thốt lên. Đó là tình yêu, thứ mà chỉ một mình nó đã làm cho trời đất, muôn vật quay cuồng:

Có lẽ nào nắng tàn phai trước ngõ
Bóng trưa hè thảng thốt nén niềm đau
Có lẽ nào bài thơ tình dang dở
Gió ru hời hạt nắng cũng xôn xao…

Cả bài thơ sẽ không thành hình nếu “bài thơ tình” không dang dở. “ Bài thơ tình dang dở’ là mấu chót của bài thơ “Có lẽ nào”, là điều kéo theo những trải nghiệm cuộc đời dưới đôi mắt bi quan, là điều trung tâm cho ý nghĩa của bài thơ. “ Bài thơ tình dang dở”  làm cho toàn bộ bài thơ đau đáu nỗi suy tư bi luỵ về cuộc đời trở nên lảng mạn, làm cho bài thơ triết lý khô khan trở nên trử tình, khiến người đọc thơ đương ở trong thế giới  sầu bước qua thế giới của mộng mơ. Tác giả thật khéo léo khi đem cả luật vô thường, đời người, quê hương đưa con người lên đến đích đỉnh cao để cùng với mình buông tiếng thở dài hoài niệm tình yêu .

  Thơ Hoài Huyền Thanh khi nào cũng là sự trầm lắng chất chưa suy tư và kỷ niệm. Tiếng thơ Hoài Huyền Thanh dầu bằng những câu từ ngắn gọn, thoảng như cơn gió bay qua song cửa hay dài bằng những vế thơ nối tiếp cũng đều đem đến hồn ta sự bâng khuâng của hoài niệm, sự man mác của tình yêu, sự vương vấn trong suy nghiệm và sự khoan khoái khi thấy một tâm hồn nên thơ trải đều thanh âm trên bình diện cả bài thơ ./.

Châu Thạch  





1 nhận xét:

  1. hoàihuyềnthanh07:37 18 tháng 4, 2014

    Cám ơn Anh Châu Thạch đã đọc và bỏ thời gian ,công sức viết bài động viên , khích lệ HHT qua bài Có Lẽ Nào...Đọc bài viết của Anh HHT rất xúc động vì đó thật là tâm tư của HHT mà Anh đã thấu hiểu, chia sẻ đên tận cùng.Cám ơn Anh thật nhiều, chúc Anh nhiều sức khỏe.Thân kính, Hoàihuyềnthanh.




    Trả lờiXóa

Cám ơn bạn đã thảo luận!