Thứ Tư, 30 tháng 10, 2013

Đọc “ SAY HƯƠNG TÓC” thơ Ca Dao - Châu Thạch


                   
                              Say Hương Tóc
                                                
Ca Dao
                       

    Ơi trăng, ơi trăng, ơi trăng!
                         Ngọn tóc em buông lơi cung Hằng
                         Bờ vai đẫm mộng hương chùm kết
                         Đong đưa mùa thương đang xuân

                         Em đan sợi gió hong tiền kiếp
                         Xõa lọn tơ trăng xuống nguyệt hồ
                         Mặt nước chao nghiêng ta lãng đãng
                         Khói sương vào tận cõi huyền mơ
                            
                         Đường trăng mây ướp dậy lòng ta
                         Em bềnh bồng gần, lãng đãng xa
                         Khỏa nước tìm trăng vuốt hương tóc
                         Lạnh buốt tay khua sóng nguyệt tà

                          Em ru ta tóc mượt thời gian
                          Em lao xao xô nghiêng mây ngàn
                          Hương tóc xõa say tình chếnh choáng
                          Bận lòng chi mộng thực phân vân

                          Ta uống trăng tan hương tóc nguyệt
                          Ta say túy lúy sóng cung Hằng
                          Nửa đêm thức giấc tràn cô tịch
                          Thầm gọi em trăng ơi trăng!
                          
                          CD
       


Lời Bình:    Châu Thạch
                             
                                    “Ơi trăng, ơi trăng, ơi trăng!”

Câu thơ đầu là một chuỗi tán thán từ, là những tiếng kêu tán dương trăng.
Ba câu thơ sau lần lượt mô tả từng đặc điểm của mái tóc em. “Ngọn tóc em buông lơi cung Hằng” mô tả mái tóc mượt mà buông lơi như được thả lỏng từ cung hằng xuống. “ Bờ vai đẫm mộng hương chùm kết”: Tóc xõa trên bờ vai đem hương bồ kết thấm đẫm khiến cho bờ vai trở thành không gian của mộng.” Đong đưa mùa thương đang xuân” : Tóc buông lơi từ cung trăng chảy dài xuống bờ vai, biến thời gian thành mùa đang xuân yêu thương. Như vậy qua bốn câu thơ tác giả trình bày một vẻ đẹp tuyệt mỹ là trăng, trùm lên không gian là bờ vai đẫm mộng,  trùm lên thời gian là mùa thương đang xuân. Như thế mái tóc ở đây không phải là mái tóc mượt mà của riêng em mà nó đã hòa nhập vào vẻ đẹp của thiên nhiên, khiến cho thi nhân sửng sốt kêu lên: Ơi trăng, ơi trăng, ơi trăng! Qua tiếng kêu đó, thi nhân đã đánh giá mái tóc chính nó là ánh trăng, ánh trăng buông xuống từ cung hằng với hương thơm, với tươi thắm của mùa xuân. Hãy đọc lại bốn câu thơ trên và tưởng tương đang ở giữa đêm xuân, giữa bầu trời cao rộng:         

                         Ơi trăng, ơi trăng, ơi trăng!
                         Ngọn tóc em buông lơi cung Hằng
                         Bờ vai đẫm mộng hương chùm kết
                         Đong đưa mùa thương đang xuân

Vế thứ hai của bài thơ miêu tả kỹ hơn về mái tóc cũng như tác động của tóc vào thời gian, không gian và tâm hồn con người:

                          Em đan sợi gió hong tiền kiếp
                          Xõa lọn tơ trăng xuống nguyệt hồ
                          Mặt nước chao nghiêng ta lãng đãng
                          Khói sương vào tận cõi huyền mơ

“Em đong sợi gió hong tiền kiếp”: Sợi tóc của em cũng là sợi gió, hay nói đúng hơn sợi tóc của em là hiện thân của gió, là hóa hình của gió và sợi gió đó đã được hong khô từ tiền kiếp. Qua câu “ Xõa lọn tơ trăng xuống nguyệt hồ” có nghĩa là, tác giả hình dung sợi tóc, sợi gió và sợi trăng là một. Ba sợi nầy đồng thể và đã có từ tiền kiếp, hóa thân vào nhau để soi xuống nguyệt hồ trong hiện tại. Đến hai câu “ Mặt nước chao nghiêng ta lãng đãng/ Khói sương vào tận cõi huyền mơ” ta thấy tóc, trăng và gió đã quyện vào nhau thành khói sương và khói sương đó đã mở cõi huyền mơ để thi nhân bước vào cảnh giới của tiên.

Vế thứ ba của bài thơ là cảnh giới của tiên:

                           Đường trăng mây ướp dậy lòng ta
                           Em bềnh bồng gần, lãng đãng xa
                           Khỏa nước tìm trăng vuốt hương tóc
                           Lạnh buốt tay khua sóng nguyệt tà

 Khác với Từ Thức ngày xưa, Ca Dao bước vào động tiên mà không có tiên. Tiên ở đây chỉ “ Em bồng bềnh gần, lãng đãng xa” vì tiên không có thật, tiên chỉ nằm trong ảo giác, trong trí tưởng tượng của thi nhân. Giống như Lý Bạch ngày xưa nhảy xuống nước tìm trăng để bỏ mình trong nước, Ca Dao ngày nay nhúng tay vào nước tìm trăng để nghe lạnh buốt thịt da , để thấy bóng nguyệt tà do xao động từ đôi tay khỏa nước. Vế thơ nầy cho ta thấy sự hụt hẫng, sự xót xa vì thi nhân mộng tìm cái đẹp chân chính nhưng nó không có, không còn, chỉ là mơ, chỉ là tưởng, chỉ là tiếng kêu khi lạnh buốt đôi tay. Tuy thế cái hay của bài thơ chính là ở đây, chính là sự không trọn vẹn, sự tan vỡ, sự ước mơ không thành cùng với sự chấp nhận mộng và thực không phân chia biên giới của thi nhân ở vế thơ sau.
 Vế tiếp theo của bài thơ thể hiện tâm hồn tác giả. Tâm hồn Ca Dao cũng như tâm hồn mọi thi nhân, cứ như con tằm giăng tơ “ Không bận lòng chi mộng thực phân vân”, không bận lòng chi với sợi tơ vàng cứ quấn dần dần đời mình lọt vào trong cái kén để chết vì tơ:

                            Em ru ta tóc mượt thời gian
                            Em lao xao xô nghiêng mây ngàn
                            Hương tóc xõa say tình chếnh choáng
                            Bận lòng chi mộng thực phân vân

Tác giả đã vỡ mộng một lần khi khỏa nước tìm trăng chỉ thấy buốt đôi tay và bóng nguyệt tà. Ở vế chót của bài thơ tác giả còn cô tịch hơn khi tỉnh giấc chỉ thấy mình hẩm hiu sau cơn mộng. Ồ ra đây tất cả là mơ, tất cả là hư là vô trong thực tế cuộc đời:

                           Ta uống trăng tan hương tóc nguyệt
                            Ta say túy lúy sóng cung Hằng
                            Nửa đêm thức giấc tràn cô tịch
                            Thầm gọi em trăng ơi trăng!

Mộng là điều thường có trong giấc ngủ, nhưng mộng thấy một mái tóc vừa là tóc vừa là trăng vừa là gió tồn tại trong quá khứ, hiện tại và tương lai, để cuối cùng nó là hiện thân của em và em lại là trăng để anh thầm gọi là một giấc mộng khác lạ mà cái điên, cái đau và cái khoái cảm hòa lẫn trong nhau. Nói đến trăng thì ta nhớ đến Hàn mạc Tử. Hàn mạc Tử thường phân mình thành hai người, một người thì chơi trăng còn một người thì quằn quại trong cơn đau. Ca Dao có lẽ cũng có ảnh hưởng thơ Hàn mạc Tử. Tuy thế, ca dao đứng ngoài trăng thưởng thức một phần nhỏ  sự tuyệt mỹ của trăng trên tóc, nhưng cái phần nhỏ đó cũng đủ làm “ mượt thời gian”, “ Nghiêng mây ngàn”, “ Say tình chếnh choáng” và “ Túy lúy sóng cung Hằng”. Chỉ tả một mái tóc thôi mà tác giả đã cho vào mái tóc ấy chứa đựng thời gian vô tận, mộng và thực hòa chung, gần và xa bềnh bồng không phân định, tình yêu và thất vọng đều cho ta cảm khoái vô biên. Điều đó phải có bút lực tài tình mới viết được. Cuối cùng còn lại sự cô tịch và trăng:                
                             Nửa đêm thức giấc tràn cô tịch
                            Thầm gọi em trăng ơi trăng!
Tại sao tác giả gọi em là trăng? Người điên thường gọi lầm như thế. Ở đây tác giả không điên nên không gọi lầm, nhưng Hàn mạc Tử bán trăng được, từ miệng nhả ra một nàng trăng được thì Ca Dao cũng đồng thể ấy, đã đồng hóa em và trăng để bày tỏ thứ tình yêu tuyệt vời
, thứ tình yêu chỉ để tôn vinh và ca tụng ./.
                                                                              Châu Thạch

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét

Cám ơn bạn đã thảo luận!