Thứ Tư, 15 tháng 5, 2013

CHIA NHAU-BÀI THƠ HAY VƯỢT THỜI GIAN - Huỳnh Minh Tâm



                      
( Vài cảm nhận về bài thơ Chia nhau  của nhà thơ Trinh Đường, đăng trong tập thơ nhiều tác giả : Thơ ơi, cùng chảy nhé, Nxb Lao Động 2012)

CHIA NHAU

  Trinh Đường

Anh chia cho em một góc hải tần
Một vầng trăng con nước bến mê tân
Anh chia cho em một đời trần lụy
 Có buổi chiều nổi trắng đám phù vân


Còn những gì chưa chia nữa với em
Ngọn đèn khuya tiếng lá rụng bên thềm
Một trái đất môi trường đà rách nát
 Ngọn gió lùa trang sách nửa chừng đêm


Vẫn còn kia những tượng đá đi hia
Trên gạch vụn của vương triều đã mất
 Cuộc phù thế nụ cười và nước mắt

Chỉ duy còn một cái chết chưa chia

T.Đ

Lời bình của Huỳnh Minh Tâm

Phân tích một bài thơ, đôi khi là ta làm tội làm tình bài thơ đó. Bằng việc mổ xẻ, nâng chữ này lên, hạ từ kia xuống, cắt hình ảnh nọ mở ra sự chông chênh, sai biệt  cái liên đới liên tồn của cuộc hội ngộ chữ. Thế thì chi tốt bằng để cho tâm hồn kia giao hòa tâm hồn nọ như tự bản thể cuộc sống, đọc trong lúc thổn thức động đậy, thế có mấy ai ? Chao ôi là việc, khó lắm thay !

  Anh chia cho em một góc hải tần. Câu thơ mở đầu huyền cơ đẹp đẽ. Đặc biệt ở chỗ góc hải tần  kia mà chia được cho em tựa như cái ánh trăng kia mà bán được; cũng tựa như ta chia tình yêu miên viễn quê xứ của ta cho bạn đời tri kỷ, thì cái việc thiêng liêng kính cẩn xiết bao ! Vậy thì, nếu có quyền đổi lại, là ta chia cho em một góc miền ven biển, nó lại u ám, xấu xa, dở ẹt.

 Một vầng trăng con nước bến mê tân là đưa tình yêu, chia sẻ, cái cao cả của tinh thần lên tột đỉnh cái đẹp, cái mê say, cái mê mẩn mới mẻ. Và thi sĩ đã mở ra ở chỗ mê hoặc huyễn hoặc. Nhưng đến khi Anh chia cho em một đời trần lụy/ có buổi chiều nổi trắng đám phù vân,  thì thi sĩ đã “ dừng bước giang hồ”, chạm vào đời sống bèo bọt. Đáp xuống mặt đất, trái tim của thi sĩ đớn đau lắm lắm !

  Còn những gì chưa chia nữa với em ( Đâu ?)/ Ngọn đèn khuya tiếng lá rụng bên thềm, nghĩa là chia hết cả nỗi cô đơn u mật, chia hết những giấc mơ bươm bướm chập chờn, chuồn chuồn bay lượn, chia cả tiếng nói thầm thì trong ngực trái-là cái riêng tư vô cùng tận. Hành động nào tận lực tận tâm, rất đỗi nhân từ cao thẳm. Và chia Một trái đất môi trường đà rách nát/ ngọn gió lùa trang sách nửa chừng đêm, mới cảm nhận ra rằng, tác giả-thi sĩ và tác giả-công dân, tác giả của cái đẹp và tác giả của cái chân, tác giả của cái thiện mỹ và tác giả của nỗi xao xác đớn đau. Cái hình ảnh rách nát của  trái đất  qua một tiến trình lịch sử gay cấn , chiến tranh, bệnh tật, đói khổ; cái hình ảnh gió lùa trang sách  tạo ra sự ngân vang, một mùa rét giá tái tê, một ấn tượng khốc liệt trong lòng độc giả

  Sau đó là cao trào mâu thuẫn của vở kịch, hình tượng sống động của giọt lệ thơ ca, cái hơi ấm lan tỏa lan truyền ở hai mệnh đời khắn khít, là chia cả Vẫn còn kia những tượng đá đi hia/ trên gạch vụn của vương triều đã mất/ cuộc phù thế nụ cười và nước mắt. Ôi những câu thơ tràn đầy ẩn dụ, chỉ ra cái qui luật muôn đời của tạo hóa của các phạm trù : sinh-diệt, đượ- mất, hơn-thua,vinh quang- cay đắng… Rồi tác giả hạ bút vào cái huyệt u ám càn khôn chỉ duy còn một cái chết chưa chia , mở ra một  nhãn quan bao la về cuộc sống con người ta trên cõi thế, và nhân ái xiết bao, bi tráng xiết bao !

 Nhà thơ Trinh Đường (1919-2001) đã đi qua lịch sử dân tộc trong tuổi tác và sáng tạo. Bài thơ  Chia nhau Ông viết năm 1997, nhưng bây giờ đọc lại, ta vẫn cảm nhận nó mới mẻ sơ khai. Dường như bài thơ không có tuổi, và luôn song hành cùng các thế hệ thơ ca, bởi nhà thơ đã tìm ra cội nguồn của thơ ca vậy ?

  Và tôi đã làm một việc, như đã nói ban đầu bài viết, là tọc mạch, muốn cân đong đo đếm thật xấu hổ. Nhưng nếu cân kia thiếu hụt chỗ nào chắc là nằm ngoài tầm với. Dẫu sao bài thơ Chia nhau  là một bài thơ hay vượt thời gian.

                Bài viết của Huỳnh Minh Tâm
GV trường THPT Huỳnh Ngọc Huệ, Đại Lộc, Quảng Nam



Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét

Cám ơn bạn đã thảo luận!