Thứ Sáu, 23 tháng 11, 2012

CẢM NHẬN BÀI THƠ “BẾP QUÊ”, Thơ Trần Hoàng Vy -Lê Văn Thật



                             
      Xã hội luôn phát triển, vốn là quy luật muôn đời. Dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, hiện nay, đất nước ta vươn lên không ngừng trở thành một trong những nước có tốc độ phát triển nhanh. Từng ngày qua, người ta có thể dễ dàng thấy rõ những đổi mới của đất nước. Cuộc sống người dân đã được hiện đại hoá...Lịch sử Việt Nam chưa bao giờ có bước phát triển rực rỡ đến như vậy. Tôi bỗng nhớ đến hai câu thơ của nhà thơ Chế Lan Viên:
Mặt trời đến mỗi ngày như khách lạ
Gặp mỗi người như  muốn ghé môi hôn !  


    Hãy về vùng quê, để thấy những đổi mới. Chị nông dân chạy chiếc Yamaha mới toanh ra phố, lấy chiếc Iphone “ A lô ! Con hả ? Ừ,  Cơm trên bếp điện đó, con mở tủ lạnh lấy đồ ăn mà mà dùng, còn quần áo cứ bỏ trong máy giặt. Mẹ đi siêu thị một lát.” Bác nông phu thì, chiều chiều tèn tèn trên chiếc alpha láng kẻng ra đồng kiểm tra màu lá cho lúa. “ A lô ! thằng Tám đó hở ? lấy cho Bác chai đưỡng cây loại xịn, rồi kêu thằng Tư mai xịt cho Bác nhé ! Lúa hơi xuống màu rồi đa ! Bác đang đi mua bếp hồng ngoại cho bác gái mày, ừ ! Chiều về ! ”.     
Thế đấy ! Vậy mà...khi tôi đọc bài thơ “ Bếp quê” của nhà thơ Trần Hoàng Vy thì lại thấy giật mình. Giật mình vì trong cái tiến hoá như vũ bảo của công nghệ thông tin, “ Bếp quê” vẫn giữ nguyên vẹn nét quê tuyệt đẹp. Vâng ! Tôi nói là tuyệt đẹp. Chỉ sáu câu thơ, mà chất Việt toả ra một cách ngọt ngào, sâu lắng  đi vào lòng người Việt tự nhiên bình dị vô cùng.    
Bỗng dưng, tôi lại nghĩ, giữa thời buổi hiện đại này, không biết bếp quê kia có còn không ???  Nhưng đọc bài thơ, thì tôi yêu mến vô cùng, như đã tìm về nguồn cội, một nét quê sống dậy ...        
                                
BẾP QUÊ  -  TRẦN HOÀNG VY
Tôi về,      
Gặp lại bếp quê,
Đơn sơ củi nỏ,          
Bộn bề nồi niêu.
Đời bà, đời mẹ…           
Chắc chiu.
Sớm hôm giữ lửa              
Trưa, chiều, khói thơm.
Để canh ngọt,               
Để dẻo cơm…
Để xa chạnh nhớ,                 
Củi rơm,                         
Bếp nghèo. 
    Tác giả viết “ Tôi về” là ở thế chủ động. Tôi cố tình về, tìm về. Tìm lại cái chất quê của chính bà, mẹ mình để tận hưởng cái không khí ngàn năm còn lại. Tác giả không chần chừ, chọn ngay cái bếp mà không phải là một vật dụng gì khác. Tại sao ? Phải chăng cái bếp, đó là nơi mà đời bà, đời mẹ gắn liền trong cuộc đời vì cháu vì con. Thời phong kiến thì cứ “ Đàn bà thì chỉ biết cái bếp, cái nút” Có lẽ vì thế, mà cái bếp hiện lên gắn với bà với mẹ. Nhưng theo tôi, lớn hơn, cái bếp còn là nơi ấm áp của một gia đình. Ngàn xưa, cứ thế, người bà, người mẹ là người nấu nướng, mồ hôi nhỏ theo từng món chiên, món xào...khói bếp cay xè khoé mắt, chiếc khăn rằn vắt vai thỉnh thoảng lau mặt hồng hồng vì khói bếp. Mẹ cầm đôi đũa, khèo qua khẻo lại...mùi thơm bay lên nực nồng, củi nỏ cháy kêu rắc rắc....Bàn cơm được dọn ra bằng tất cả tình thương yêu gia đình. Ôi, cái cảnh ấy, nghĩ tới mà nao lòng.   
Tác giả không dùng từ “ thăm lại”  mà dùng “ gặp lại”. Tôi cho đây là sự  chọn lựa chủ ý. Với nhà thơ Trần Hoàng Vy, mỗi từ ngữ đưa ra đều có sự  cân nhắc kỹ lưỡng và lắm lúc rất đắc. Nếu chỉ thăm, thì tác giả cũng chỉ là người đứng ngoài nhìn vào...thăm coi sao rồi về. Và thế thì không thể tận hưởng cái gì cả. Còn “ gặp” tức là tận mắt chứng kiến, có cả sự bất ngờ của tác giả. Cho đến bây giờ, bà, mẹ vẫn giữ được cái bếp quê thế này sao ? Gặp để có thể tận hưởng cái bếp quê ngàn năm còn lại trong nền văn minh hiện đại này. 
Và sau đó ta lại nghe nhà thơ tả:
Đơn sơ củi nỏ,          
Bộn bề nồi niêu.  
Hai từ “ Đơn sơ, bộn bề ” nghe dân dã biết bao ! Củi nỏ đơn sơ thôi ! vài cây củi cũng đủ chín nồi cơm, đơn giản mà nghe thâm thuý tình quê đến lạ.  Cái đơn sơ đó lại đối lập với “bộn bề” đứng ở đầu mỗi vế câu. Người ta không thấy có sự đối nghịch, mà bổ sung cho nhau. Nồi, nêu cứ bộn bề trên móc,  trên gác. Một hình ảnh quen thuộc, thân thương biết chừng nào ! Hình ảnh ấy càng cho ta thấy rõ sự vất vả, sự chắt chiu, của mẹ của bà. Hình ảnh ấy càng bộn bề ta càng thấy rõ bếp quê rất đặc trưng của người Việt. 
 Đọc đến hai câu:
Tôi Đời bà, đời mẹ…           
Chắc chiu.
Sớm hôm giữ lửa              
Trưa, chiều, khói thơm.   
 “ Chắc chiu” thì đã rõ, trong khi mặc ai chạy theo cuộc sống hiện đại, thì bà, mẹ  vẫn cứ bếp quê mà chắc chiu mà gìn giữ. Cũng chẳng phải đâu bà, mẹ lạc hậu, chẳng chạy theo bếp điện bếp ga...mà chính vì nếp quen rồi, thận thuộc quá rồi, yêu mến đến mức không thể bỏ nó đi được. Vả lại bà mẹ luôn có ý thức muốn gìn giữ những gì mà ông cha đã để lại...Cho nên, mặc ai thế nào, bà mẹ vẫn cứ sớm hôm chắc chiu...cái bếp quê.    
Tôi yêu hai chữ “ giữ lửa” đến lạ lùng ! Có thể nói đây là hai chữ  “đắc”, hay nhất của bài thơ. “ Giữ  lửa” là giữ bếp lửa đừng tắt mới nấu chín thức ăn. Cái mà ngôn từ gợi ra mới thật hay ! Bà, mẹ kính yêu của ta đang giữ cái hình ảnh quen thuộc, vốn dĩ ngàn năm kia. Một nét quê hương đáng kính đáng trọng ! Mong cho những bà mẹ cứ “ Sớm hôm” mà “giữ lửa” để mãi mãi ngọn lửa quê không thể tắt trong lòng dân tộc. Giữ lửa, còn là giữ cái chất “nóng” ấm áp trong gia đình. Đó là ước mơ lớn nhất của đời bà, đời mẹ. 
    Tôi cứ như cùng tác giả thưởng thức mùi “ khói thơm” của bếp. Quang Dũng trong “ Tây Tiến” có viết:
Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói
Mai Châu mùa em thơm nếp xôi   
 Ca dao Việt Nam cũng có câu:
Hò hơ...cấy tới trưa bụng nghe đói đói
Nhìn vô nhà...sao không thấy khói bay lên...   
Và bây giờ là khói thơm của Trần Hoàng Vy. “ Thơm” vì tình bà, tình mẹ yêu thương bao la quá ! Cả trưa, cả chiều, tận hưởng khói thơm hay đang tận hưỏng hạnh phúc lớn nhất của con người ? Hạnh phúc được bà, mẹ yêu thương. Đương lúc đói, chỉ cần nghe mùi khói thơm thôi...cũng đủ ngây ngất trong lòng ....mà thầm tri ân tình bà tình mẹ...Và khi tác giả tận hưởng mùi khói thơm ấy cũng chính là lúc mà hồn thơ đi vào thế giới bếp quê tuyệt dịu.
Để canh ngọt,               
Để dẻo cơm…
Để xa chạnh nhớ,                 
Củi rơm,                         
Bếp nghèo.   
 Điệp từ “để” đã nói quá rõ  mục đích của “ giữ lửa”. Ủa ! chẳng lẽ nấu bếp điện, bếp ga canh chẳng ngọt, cơm chẳng dẻo sao ? Có chứ ! Nhưng cái “canh ngọt, dẻo cơm ” ở đây còn có cả sự hạnh phúc, ấm êm của gia đình trong cái không khí chân quê quen thuộc.  
 “Để xa chạnh nhớ...” xa thì nhớ...khẳng định “Bếp quê” ấy mãi mãi có trong lòng, ấm áp trong lòng. Và thế là, trong những cái mới Trần Hoàng Vy, ta lại bắt gặp cái mới của hồn quê.    
Công nghệ thông tin bùng nổ, văn chương không vì lý do gì mà đứng yên. Cách tân, vốn là  quy luật của thơ ca. Nó phải mò mẫm, chiêm nghiệm, thăng trầm, để tìm được hướng đi đúng. Vài thập niên qua, ta cũng đã chứng kiến thơ “đi tìm” hướng đi cho mình. Nhiều xu hướng thơ ra đời là tất yếu. Trong đó, phải kể đến một số như xu hướng “Tân hình thức”, "Hậu hiện đại"....Công chúng sẽ quyết định vận mệnh của nó.    
   Theo tôi, một bài thơ hay thì trước hết phải làm cho người ta hiểu rồi mới cảm được. Tiếp đến, chính là những mới mẽ, sáng tạo trong ý tứ và diễn đạt đủ sức thu phục nhân tâm. Bài thơ phải thể hiện cho được một cái nhìn mới, một quan niệm mới. Có thể nói “ Bếp quê” đã thoả mãn lòng tôi.   
Người yêu thơ thì luôn muốn cách tân, và  đi theo một kiểu cách nào đó. Nhà thơ Trần Hoàng Vy là một nhà thơ cách tân. Ông có  nhiều bài hiện đại, rất riêng và hấp dẫn. Trong những cái mới đó, ông vẫn tìm thấy cái mới của “bếp quê” tuyêt đẹp. Lục bát đấy, nhưng những cái ngắt nhịp, cách xuống hàng liên tục có dụng ý, chính là một kiểu viết cách tân rồi. Đọc, ai cũng thích.    
Bài thơ gợi ra một điều mới trong cuộc sống hiện đại. Trong sự đổi mới, xin đừng quên  đi cái chất Việt nghìn đời. “Bếp quê” thắm  đẫm hồn Việt. Mai đây, có thể “Bếp quê” sẽ không còn, nhưng hình ảnh người bà, người mẹ  “ giữ lửa” thì làm sao mà mất được ?   
Tôi đã từng đọc tác phẩm của Trần Hoàng Vy, một trong những nội dung lớn có thể khẳng định là: Văn chương của  ông, luôn khơi hồn Việt trong ta.  
   Tôi quyết học tập nhà thơ mà đi tìm cái bếp quê của mình. 
LVT

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét

Cám ơn bạn đã thảo luận!