Chủ Nhật, 24 tháng 6, 2012

Đọc " Bản sắc quê hương" của Minh Phương - Trần Minh Tạo


Đọc " Bản sắc quê hương" của Minh Phương - Trần Minh Tạo

Tôi chào đời và có mấy năm sống giữa ruộng đồng. Do thời cuộc đẩy đưa, tôi "kẹt" lại chốn phố thị tới giờ. Lâu lâu, nhớ đồng, tôi ưa tìm đường, trổ đường về thăm.

         
Thú thật rằng, những lúc ấy, dù đồng quê là nơi lắm khổ nghèo, buồn tẻ nhưng tôi vẫn thấy lòng được ấm áp và bình yên. Thế rồi, sau đó, lại do thời cuộc đẩy đưa, đã rất lâu, rất lâu, tôi không còn dịp về thăm lại đồng quê xưa cũ nữa. Nên khi bất chợt đọc được bài "Bản Sắc Đồng Quê" của Minh Phương, người Trảng Bàng, in trong tập thơ "Em Và Tôi Và Năm Tháng" (NXB Văn Nghệ - 2006) của anh, tôi rất lấy làm thích. Thích không phải vì bài thơ đạt được sự lóng lánh nơi nghệ thuật ngôn từ hay sự xuất thần mới lạ trong phương thức cấu ý cấu tứ mà nằm ở chỗ bao hình ảnh đồng quê xưa cũ luôn lần lượt nôn nao bùi ngùi sống lại trong tôi. Chẳng những vậy, tôi còn thích đôi mắt tình cảm của Minh Phương khi  nhìn về chốn "nhà quê". Ở đó, không có sự dè bĩu như lắm người xa gần đó đây thường có (dù, xét kỹ, "nhà quê" lại chính là "quê nhà" của họ, không trực tiếp thì cũng gián tiếp) .Mà, ngược lại, còn ngập tràn, thấm đẫm một tình yêu thắm thiết, gần gũi, chân thành.
Rõ ràng, gọi là có ý dè bĩu sao được, khi đồng quê sau mùa gặt, tuy đượm vẻ vắng lặng, hiu hắt, tiêu sơ nhưng Minh Phương vẫn viết ra được những câu thơ chất chứa đầy nỗi niềm chăm chút yêu thương và gắn bó về nó:
"khi mùa thu đi qua
 nghe mùa đông đến gần
 lúa dưới đồng đã gặt
 chân rạ nước lạnh tanh
 bông súng còn sót lại
 lá tím màu nâu nâu
 những con cá rô đồng
 đang đợi bữa cơm chiều
(một hình ảnh ẩn dụ mộc mạc mà lại hay hay, dễ thương...)
 buổi chiều vàng nắng nhạt
 đàn trâu lững thửng về
 theo lối mòn đã quen
 miệng nhai lại cỏ thừa".
Song, trong bài thơ này, xét ở phương diện tâm hồn người đồng quê, sinh hoạt văn hoá tinh thần của người đồng quê, những hình ảnh sau đây mới thật  nồng đượm, êm đềm và hạnh phúc, một sự hạnh phúc nhỏ nhoi đầm ấm mà biết bao người trong chúng ta ắt hẳn đã từng lắm lúc khát khao có lại, có được giữa cuộc sống thị thành xa hoa nhưng đầy bon chen căng thẳng bụi bậm hiện thời:
"cô thôn nữ vui đùa
 hát điệu lý huê tình
 chàng trai làng xóm trên
 bâng khuâng nỗi nhớ mong
 trẻ mục đồng thổi sáo
 đàn cò trắng trên cao
 vi vu tiếng gió lộng
 xa xa làn khói tỏa
 mẹ ngồi bên ngọn đèn
 mắt trông chờ lũ trẻ
 mùi thơm gạo lúa mới
 hương phảng phất đâu đây".
 Tuy nhiên, theo tôi, đồng quê thi vị, yên lành và hiền dịu nhất nằm nơi khung cảnh này:
"ánh trăng vừa nhô lên
 tỏa sáng khắp cả vùng
 đâu đó tiếng chuông ngân
 cỏi sắc không vị  không".
Chẳng những vậy, liền theo đó, giữa màu trăng tuôn mật xuống cõi trần, bỗng ngan ngát mùi nồng nàn đồng nội; rồi lại xuất hiện theo một chàng thi sĩ có dáng vẻ vừa chân quê vừa "kinh thành" đang đứng bên cô thôn nữ lắm e ấp, thẹn thùa trước tình ái yêu đương:
    "mùi hương cau hương bưởi
    em ướm nụ hoa đời
    bản sắc cảnh đồng quê
    anh chép đầy túi thơ
    mang tặng dưới trần gian
    bao nhiêu năm đời người
    tóc xanh rồi tóc bạc
    biết còn gặp được chăng?
 (Quả là chàng thi sĩ "bầu rượu túi thơ" này đang "tán tỉnh dụ dỗ" cô thôn nữ hát huê tình ở trên bằng giọng điệu của người "kinh thành xa mã" : "bao nhiêu năm đời người/ tóc xanh rồi tóc bạc/ biết còn gặp được chăng?")
      Rõ ràng, ở đây, chủ thể trữ tình trong bài thơ  đang vừa từ phố thị trở về rồi sẽ lại trở đi, chẳng biết bao giờ còn dịp gặp lại cô thôn nữ. Ay vậy mà lại muốn "hương cau hương bưởi" với cô bằng những lời văn hoa triết lý rất "đáng ngờ": "đời người ngắn ngủi, mình gặp gỡ không lâu và rất khó có ngày tái ngộ, sao em không chịu đến mau cùng anh?". Và, như ta đã thấy ở trên, dù vậy, cô thôn nữ vẫn rất tỉnh táo: tuy cũng có chút ngất ngây "mùi hương cau hương bưởi" nơi lòng nhưng cô chỉ luôn "ướm nụ hoa đời" bằng những lời ca huê tình mang tính tài tử mà thôi: "Sức mấy mà dụ dỗ được em!". Và, ở một mặt khác, qua giọng điệu thơ ca ở khổ đoạn này, ta cũng thấy chàng thi sĩ nói trên là người chỉ đang ướm lời chọc ghẹo, mang tính thử lòng cô thôn nữ mình đang để ý. Ở đây, rõ ràng, dưới ngòi bút, xuất phát từ con mắt thơ, của Minh Phương, văn hoá yêu đương chốn đồng quê hiện nay vẫn còn nét trong trẻo ngây thơ rụt rè  hiền lành như con cò, như câu ca dao hay như làn điệu vọng cổ ngày nay đối với các cô cậu ở đây, dù văn hoá thị thành xô bồ bụi bậm có lan tới ít nhiều.
Tất nhiên, như trên đã nói, đây chưa phải là bài thơ lóng lánh về phương diện nghệ thuật của Minh Phương .Nhưng nó cũng gây được xúc cảm thẩm mỹ ít nhiều nhẹ nhàng nơi lòng người đọc. Và, theo tôi nghĩ: với bao tình ý và hình ảnh đã có như trên, nếu Minh Phương chịu khó nung chảy tất cả vo trong  cái lò lửa "điên rồ cháy bỏng cuả óc sáng tạo" nơi người nghệ sĩ rồi tẩn mẩn đúc đổ tất cả vào lại một khuôn  tượng nghệ thuật như thế nào đó thì bài thơ này có lẻ sẽ ít nhiều mang được dáng dấp hoành tráng , chắc ruột cùng sự mỹ miều về diện mạo hơn.Dù vậy,  vẫn có lời cảm ơn. Cảm ơn Minh Phương đã giúp tôi vơi đi được ít nhiều nổi nhớ nhung về chốn đồng quê xưa cũ, mỗi khi có dịp rảnh rỗi đọc  lại bài thơ này của anh. Xin chia sẻ và chúc vui cho  Minh Phương,một tín đồ nghệ thuật  đang bắt đầu khởi sự cuộc hành hương về với vương quốc của thơ ca còn dặm dài thăm thẳm ở trước mặt bằng một túi hành lý đong  đầy xúc cảm chân thành và lặng lẽ của chính mình...
                                             Thị xã Tây Ninh mùa hạ năm 2010

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét

Cám ơn bạn đã thảo luận!