Thứ Bảy, 21 tháng 1, 2012

Chuyện kể trên một chuyến xe - Truyện ngắn Minh Phương

My photo
Chuyện kể trên một chuyến xe - Truyện ngắn Minh Phương

Từ ngày sang công tác ở Campuchia đã hơn hai năm, đây là lần đầu tiên tôi di chuyển bằng xe khách hai tầng. Tôi thử lên ngồi ở tầng trên, cảm giác chông chênh loáng thoáng phố, vườn cây, đồng lúa ... hai bên đường trôi miết ký ức.
Từ thành phố Phnômpênh, xe chạy dọc theo dòng sông Tonle Bassac nhánh Mêkông, lề đường mới lát gạch khang trang tôn vẻ đẹp thành phố và xóa hết vết tích chiến tranh và sự tàn phá dưới chế độc diệt chủng Pôn Pốt. Xe lên cầu “Bà Hoa”, người khách nữ luống tuổi ngồi bên cạnh chợt thở dài, dường như chiếc cầu này đã khơi dậy trong chị những kỷ niệm mà tôi nghĩ chắc là đau thương lắm. Tôi quay sang nhìn chị, dường như đôi mắt phía sau đôi kính râm ấy chị đang nhìn về cõi xa xăm nào đó, nhưng hình ảnh trên đôi kính hiện lên chiếc cầu lướt nhanh. Tôi không hỏi nhưng chị đã trả lời:
-        Hồi nhỏ chị sinh sống ở đây.
Giọng chị thanh thoát âm hưởng giọng nói miền Bắc. Gương mặt phảng phất nét người Hoa, cách ăn mặc toát lên tính cách quí phái.
-        Em sang Campuchia lâu chưa?
-        Đã hơn hai năm rồi chị.
Thấy chị khá cởi mở, tôi gợi chuyện. Tuyến đường trên hai trăm cây số mà có người nói chuyện để quên chặng đường dài còn gì hơn:
-        Thời kỳ Lon Nol, rồi đến Pôn Pốt gia đình chị có bị ảnh hưởng?
Gương mặt chị chợt chùng xuống khi nghe tôi hỏi. Chị lẳng lặng mở túi xách lấy ra tập album mà theo tôi tập album này không bao giờ tách rời chị. Chị lật từng trang ảnh, tấm nào cũng ngã màu theo thời gian. Già có, trẻ có, ảnh lẻ, ảnh chụp chung ... tất cả toát lên cảnh một gia đình só cuộc sống sung túc và hạnh phúc . Chị dừng lại tấm ảnh chụp chung, cách xếp đặt vị trí những người trong ảnh báo cho tôi biết đây là một gia đình người Hoa.
-        Chị là con áp út trong gia đình này.
Xong chị lật tiếp cho tôi xem từng tấm. Đến tấm ảnh chụp một phụ nữ, tóc thắt bím, mặc quân phục, quân hàm thiếu tá quân đội Việt Nam, chị dừng lại đưa tôi xem và nói:
-        Em nhìn kỷ xem có giống chị không?
Tôi tháo cặp kính lau vội vào vải áo. Người trong ảnh khoảng bốn mươi, so với chị bây giờ còn khá trẻ và xinh. Tôi khẻ gật đầu.
-        Ở Việt Nam em có đi bộ đội chưa?
-        Em đi bộ đội gần hai mươi năm mới xin chuyển ngành.
Tiếng chị reo vui hơn:
-        Vậy mới đúng là con trai Việt Nam chứ. Phải qua môi trường đó mới cứng cáp em ạ. Thời còn trẻ chị cũng thoát ly tham gia quân giải phóng, hòa bình chị chuyển về phòng Kinh tế của Quân khu.
Tiếp viên xe khách mang đến khay nước suối mời:
-        Pu tức sốt pi.
Tôi nhận hai chai nước, đưa chị một chai, vừa uống vừa hỏi:
-        Chị ở Nông Pênh sao lại tham gia quân giải phóng?
Chị chợt lặng im, trầm ngâm nhìn những hàng cây thốt nốt, nhà cửa, mỏm đồi vụt qua quốc lộ. Ký ức chợt hiện về những tháng năm tham gia cách mạng, chiến đấu cho đến ngày giải phóng.
... Ba má chị đến nay, nếu còn sống đã ngoài trăm tuổi. Ba chị là con của một thương buôn lớn, có tàu buôn ở Hải Phòng. Thời trai trẻ, ông nội chị nhận nhiệm vụ qua Hồng Kông để đón những vị khách đặc biệt. Khi tàu neo đậu ở Hồng Kông hơn tháng chất hàng, chờ khách. Ông nội chị kết giao với một nhà tài phiệt gốc Hoa, chủ một bến tàu ở đây. Rổi rảnh ông thường dẫn ba chị đến nhà chủ tài phiệt chơi. Gia đình này chỉ có một người con gái duy nhất. Từ buổi sơ giao ba chị đã gây ấn tượng tốt với người con gái ấy. Thế rồi qua vài lần gặp mặt, mối tình Việt Hoa đã chớm nở. Cuộc hôn nhân cũng sớm được định đoạt và mẹ chị theo chồng về Việt Nam khi tàu rời bến. Do vậy chị là người mang hai dòng máu.
... Khi Đảng Cộng sản Đông Dương ở hải ngoại được thành lập, ba chị được ông nội đưa theo hoạt động cách mạng. Lúc ấy mẹ chị đang mang thai anh cả. Ông nội chị bố trí cho gia đình chị sang lưu trú tại Campuchia, lập trạm giao thông liên lạc với tổ chức trong nước, xây dựng các đầu mối cung cấp con người và khí tài về Việt Nam.
Mẹ chị kể, buổi đầu tham gia cách mạng, cơ sở còn rất nhiều khó khăn, nhất là về khí tài. Nhờ ông ngoại chị cung cấp tiền bạc qua ngõ Hồng Kông – Campuchia thông qua các tàu buôn nên cuộc sống và công tác ngày càng thuận lợi. Anh chị em của chị đều được gởi vào “Dòng Chúa cứu thế” đi học. Thuở ấy, chị cũng chưa hiểu gì về việc làm của gia đình. Cứ mỗi kỳ nghỉ về nhà chị thấy nhiều khách lạ đến gia đình. Mẹ chi tất bật lo cơm nước, chỗ nghỉ. Còn ba chị thì cứ đi suốt từ sáng sớm đến tối mịt mới về nhà. Cứ nghĩ họ là những khách hàng làm ăn với gia đình chị.
Mãi đến năm 1954, chiến trường Đông Dương trở nên sôi động. Quân Pháp cho rút một số đơn vị đồn trú ở các cửa ngõ biên giới Campuchia đưa về tăng cường chiến trường Việt Nam. Một buổi chiều trong kỳ nghỉ, năm anh chị em của chị như thường lệ tập trung về nhà. Ba chị với thái độ khác thường đã ôm từng đứa vỗ về như sắp phải chia tay. Và mấy ngày sau ba chị đã chia tay thật. Cuộc chia tay âm thầm vì ông phải bí mật đưa đoàn cán bộ về Khu 8. Điều không ai nghĩ là cuộc chia tay đó là lần chia ly vĩnh viễn. Ba chị đã hy sinh khi đoàn cán bộ bị phục kích ở Đồng Tháp Mười. Tin dữ nhanh chóng được chuyển về Nông Pênh. Nhưng tin này chỉ đến với mẹ. Phải nói là mẹ chị rất kiên cường, âm thầm chịu đựng khổ đau vì không muốn ảnh hưởng đến việc học tập của các con. Mãi đến cuối năm học, kỳ nghỉ hè đó, không thể lừa dối mãi các con, khi anh chị em chị truy hỏi mẹ mãi, bà mới ngậm ngùi cho biết:
-        Ba các con đã hy sinh từ chuyến đi đó. Như biết trước, trước khi đi ba các con đã dặn mẹ: gia đình ta là gia đình truyền thống cách mạng. Vì nghiệp cả, ba mong mẹ và các con giữ vững khí tiết, lo cho tương lai sự nghiệp theo truyền thống gia đình... Số phận các con cũng đã được định sẵn. Tổ chức sẽ sắp xếp cho các con theo nguyện vọng của ba. Mẹ hy vọng các con không làm gì trái với truyền thống và nguyện vọng của ba các con.
Không lâu sau. Đúng như lời mẹ nói. Tổ chức đã lần lượt đưa anh chị em của chị lên đường làm nhiệm vụ. Anh cả đi trước, kế tiếp là hai chị, rồi chị và đứa em gái út đi sau cùng. Mẹ chị vẫn bám trụ ở Nông Pênh để giữ mối liên lạc về nước. Anh cả theo đơn vị bộ đội chủ lực trực tiếp tham gia chiến đấu, hai chị được đưa về khu 7. Nhỏ út sau khi học xong văn hóa, được tổ chức đưa đi nước ngoài học tiếp cho đến ngày giải phóng đất nước. Riêng chị, do biết nhiều thứ tiếng Việt, Pháp, Khmer nên được bố trí về khu 8, phân công công tác phù hợp với năng lực của chị.
-        Còn mẹ chị, bà đã ra sao khi anh chị em chị ra đi?
Gở cặp kính đen ra khỏi đôi mắt. Ánh mắt chị thật đẹp nhưng phảng phất nỗi buồn. Giọng chị trầm hẳn xuống:
-        Năm 1970, Lon Nol đảo chính, một số cơ sở ta trên đất Campuchia bị lộ do chỉ điểm. Mẹ chị bị chính quyền Lon Nol bắt chuyển cho chính quyền Sài Gòn. Bà bị giam giữ ở khám Chí Hòa từ đó cho mãi đến ngày giải phóng 30 tháng tư năm 1975. Một bạn tù đưa bà về nhà ở Quận 3 TP. Hồ Chí Minh, tìm cách liên lạc với người thân và cuối cùng gia đình chị cũng được sum họp. Còn niềm vui nào hơn khi đất nước được thống nhất và gia đình đoàn tụ. Chỉ có điều sức khỏe mẹ chị đã suy nhược nhiều vì trải qua những năm tháng bị tra tấn, tù đày, đôi chân bị liệt, cả chứng nhũng não. Tuy được chăm sóc, chữa trị tích cực, sức khỏe cũng có dấu hiệu hồi phục, nhưng tuổi già, sức yếu bà cũng không thể vượt qua được nên mất vào năm 1996, an táng tại nghĩa trang thành phố. Hiện nay, các anh chị em chị sau khi hoàn thành nghĩa vụ với tổ quốc và xây dựng nghiệp cả truyền thống của gia đình, tất cả đều đã nghỉ hưu.
Câu chuyện cứ thế trôi dần theo vận tốc chuyến xe. Nhìn thẳng về phía trước cứ ngỡ chuyến xe nuốt vội khoảng không gian trước mặt, vun vút lao lên và quá khứ lùi sâu vào ký ức. Câu chuyện thật hào hùng và bi tráng có thể viết thành truyện ký về gia đình chị. Thế nhưng, khi tôi đề nghị hẹn một ngày tìm hiểu sâu thêm viết lại câu chuyện, chị lắc đầu:
-        Cứ để câu chuyện chìm vào quá khứ đi em ạ. Khơi lại mà làm gì? Cuộc sống luôn tiếp diễn. Chỉ là một giai đoạn lịch sử. Hiện anh chị em chị mãi đau đáu một nỗi niềm là làm sao tìm được hài cốt của ba để đưa về an táng bên cạnh mộ mẹ. Chị đang trên đường đến Xiêm Riệp tìm gặp người bạn chiến đấu năm xưa với ba chị. Hy vọng ông cụ biết nơi gởi thân xác của người. Đây là tia hy vọng cuối cùng.
Chuyến xe khách hai tầng và câu chuyện kể cũng dừng lại tại thị xã Kam Pong Thom. Cái vẩy tay tạm biệt của chị khiến tôi hơi nao lòng. Sau chiến tranh, đâu đó vẫn còn tiềm ẩn những tấm gương hào hùng. Mong sao chị tìm được xương cốt của người cha với tấm lòng thật trân trọng của tôi.

Kam Pong Thom ngày không tháng có năm 2010.
Minh Phương

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét

Cám ơn bạn đã thảo luận!